Kimaks Konsalting Logo
Калкулатор за камати Историја на стапки Законски правила (ЗОО)

Методологија за пресметка на законска затезна камата

Нормативна основа според Законот за облигационите односи (ЗОО), одлуките на НБРСМ, формулата со 365/366 дена и редоследот на намирување на долгот.

1 Како се утврдува законската затезна камата? (ЗОО чл. 266-а)

Согласно член 266-а од Законот за облигационите односи („Службен весник на РМ“ бр. 84/08 и понатамошни измени), висината на стапката на казнената камата се утврдува за секое полугодие врз основа на референтната каматна стапка на Народната банка што важела на последниот ден од претходното полугодие:

Меѓу трговци и лица на јавното право
Договори за промет на стоки и услуги меѓу деловни субјекти:
Референтна стапка + 10 п.п.
(За време на COVID уредбата во 2020: маржата изнесуваше +5 п.п.)
Каде барем едното лице не е трговец (Граѓани)
Побарувања од или кон физички лица / граѓани:
Референтна стапка + 8 п.п.
(За време на COVID уредбата во 2020: маржата изнесуваше +4 п.п.)

2 Математичка формула за дневно пресметување

Пресметката се врши со конформен/пропорционален дневен модел каде секоја календарска година се дели со реалниот број на денови (365 за редовна година, односно 366 дена за престапна година):

За редовна година (365 дена): K = (G × p × n) / 36,500
За престапна година (366 дена): K = (G × p × n) / 36,600

G = Износ на главниот долг (основица за пресметка);

p = Годишна стапка на казнена камата во проценти (на пр. 14.25);

n = Број на изминати денови во конкретниот пресметковен сегмент.

🗓️ Датум на доспевање (валута) и почеток на каматата (ЗОО чл. 313 став 1):

Должникот паѓа во задоцнување кога нема да ја исполни обврската во рокот определен за исполнување (денот на доспевање / валутата). Каматата почнува да тече од наредниот ден. Пресметката се води според вистинскиот број на календарски денови на задоцнување (Actual/365 односно Actual/366) со вклучување на двата гранични датуми на задоцнувањето.

3 Законско ограничување на каматата: Член 266-а став (8) од ЗОО

„Кога износот на достасаната и неисплатена казнена камата ќе го достигне износот на главнината, каматата престанува да тече.“

* Ставот (8) на чл. 266-а е воведен со измените на ЗОО објавени во „Службен весник на РСМ“ бр. 154/2023 од 20.07.2023 година (потврден со Одлука на Уставниот суд У.бр. 219/2023).

4 Редослед на засметување на парцијалните уплати (ЗОО чл. 302)

Кога должникот покрај главнината должи и камати и трошоци, согласно член 302 од ЗОО, уплатениот износ се засметува по следниот задолжителен редослед:

  1. Прво се намируваат трошоците за наплата;
  2. Потоа се намируваат доспеаните законски камати до денот на уплатата;
  3. Преостанатиот износ (доколку има претек) ја намалува главнината.

По секоја парцијална уплата што ја намалува главнината, за секој следен период каматата се пресметува исклучиво на намаленото салдо на главниот долг.

← Отвори го Калкулаторот за камати Историски преглед на стапки →