Калкулатор за законска затезна камата во Македонија
Финансиски и сметководствен калкулатор за пресметка на законска казнена (затезна) камата во денари согласно Законот за облигационите односи (ЗОО) и полугодишните референтни стапки на Народната банка на Република Северна Македонија (НБРСМ). Поддржува пресметка по фактички денови (365/366), парцијални уплати според член 302 од ЗОО и законско ограничување на каматата (каматен кап) согласно член 266-а став 8.
За тековното полугодие (2026-H2), референтната каматна стапка на НБРСМ изнесува 4,25%. Законската казнена каматна стапка за трговски договори и договори меѓу трговци и лица на јавното право (B2B) изнесува 14,25% (+10 процентни поени), додека за договори во кои барем едното лице не е трговец (B2C) изнесува 12,25% (+8 процентни поени).
Кога достасаната, а неисплатена казнена камата ќе го достигне износот на главнината, каматата престанува да тече.
Законско правило од јули 2023 година: калкулаторот автоматски го прекинува пресметувањето на камата на точниот датум кога каматата ја изедначува главницата.
Параметри за пресметка МКД (Денари)
Резиме на пресметката
⚠️ Достигнат законски лимит- Почеток на каматата: Согласно чл. 313 ст. 1 од ЗОО, каматата автоматски почнува да тече од наредниот ден по датумот на доспевање (валута).
- Референтна стапка: Се применува стапката на НБРСМ што важела на 1 јануари (за прво полугодие) односно 1 јули (за второ полугодие).
- Парцијални уплати: Согласно чл. 302 од ЗОО, секоја уплата прво ги намирува доспеаните камати, а само преостанатиот дел ја намалува главнината.
- Законско ограничување: Согласно чл. 266-а став 8 од ЗОО, каматата престанува да тече кога неплатената камата ќе го достигне износот на главнината.
Детална аналитичка табела по периоди
Хронолошки преглед на сите полугодишни сегменти, важечки стапки, пресметана камата и промени во главнината
| Полугодие | Датумски опсег | Денови | Годишна стапка | Основица (Главница) | Пресметана камата | Применета уплата | Акумулирана камата |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
📊
Внесете износ и датуми за да ја генерирате аналитичката табела.
|
|||||||
| Збирно | 0 | — | 0 | 0 | — | 0 | |
Методологија на пресметка и примена на Член 302 од ЗОО
Правила за пресметување на затезна камата по полугодија и редослед на затворање на долгот при парцијални уплати.
1 Пропорционален метод и денови (365/366)
Пресметката на законската казнена камата во Република Северна Македонија се врши според пропорционалниот метод, со примена на фактичкиот број денови за секој полугодишен период (365 дена за редовна година, односно 366 дена за престапна година).
Законските стапки се менуваат на секои 6 месеци врз основа на референтната стапка на НБРСМ утврдена на 30 јуни и 31 декември. Секој временски период во табелата точно го применува законскиот процент што важел во тоа полугодие.
2 Редослед на замирување на долгот (Член 302)
Кога должникот покрај главнината должи и камати и трошоци, се применува строгото правило од член 302 од Законот за облигационите односи:
Нумерички пример за примена на член 302 од ЗОО
Доколку должник има главен долг од 100.000 МКД, а до денот на парцијалната уплата е пресметана достасана камата од 10.000 МКД (вкупен долг: 110.000 МКД):
Забелешка: За наредниот пресметковен период законската камата ќе тече исклучиво врз преостанатиот главен долг од 80.000 МКД, бидејќи пресметка на камата врз камата (анатоцизам) е забранета согласно член 267 од ЗОО.
Прашања и одговори за законска затезна камата
Правни и сметководствени одговори согласно важечките одредби на ЗОО и практиката на НБРСМ.
Q1: Од кој датум започнува да тече законската затезна камата според чл. 313 од ЗОО?
Согласно член 313 став 1 од ЗОО, должникот паѓа во задоцнување ако не ја исполни паричната обврска во рокот определен за исполнување (валута/доспевање). Затоа, затезната камата започнува да тече од првиот нареден ден по денот на доспевањето. Доколку рокот на доспевање е 01.01.2025 година, затезната камата започнува да се пресметува од 02.01.2025 година.
Q2: Кога престанува да тече затезната камата според чл. 266-а став 8 од ЗОО (каматен кап)?
Со измените на Законот за облигационите односи од јули 2023 година (чл. 266-а став 8), утврдено е дека кога достасаната, а неисплатена казнена камата ќе го достигне износот на главнината, каматата престанува да тече. Ова законско ограничување се применува автоматски за секој долг со краен пресметковен датум од 20.07.2023 година натаму.
Q3: Како се утврдува законската каматна стапка и кој ја објавува?
Референтната каматна стапка ја утврдува и објавува Народната банка на Република Северна Македонија (НБРСМ) на секои 6 месеци: на 30 јуни (за второто полугодие: 1 јули – 31 декември) и на 31 декември (за првото полугодие: 1 јануари – 30 јуни). На таа референтна стапка се додава законски утврдената фиксна маржа според типот на договорот.
Q4: Која е разликата меѓу трговски договори и договори каде барем едното лице не е трговец?
Според член 266-а од ЗОО постојат две категории:
1. Трговски договори и договори меѓу трговци и лица на јавното право (B2B): референтна стапка зголемена за 10 процентни поени (за II полугодие 2026: 4,25% + 10% = 14,25%).
2. Договори во кои барем едното лице не е трговец (B2C / граѓани): референтна стапка зголемена за 8 процентни поени (за II полугодие 2026: 4,25% + 8% = 12,25%).
Q5: Како се пресметува каматата при делумни уплати според член 302 од ЗОО?
Согласно член 302 од ЗОО, делумна уплата прво ги покрива евентуалните трошоци, потоа акумулираната законска камата до тој датум, а остатокот се одзема од главнината. Во идните периоди каматата се пресметува исклучиво на намалената главница.
Q6: Кој метод на пресметка се применува (број на денови во годината)?
Се применува пропорционален метод според фактичкиот број денови во годината: 365 дена за редовна година, односно 366 дена за престапна година. Калкулаторот на Кимакс Консалтинг прецизно ги препознава сите престапни години (2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024 итн.) и прави точна дневна распределба.